نبض فضای سبز زرند به شماره افتاده
نبض فضای سبز زرند به شماره افتاده

اصولا فضای سبز مناسب در شهرها، افزون بر سلامت جسمانی موجب آرامش روان، بازدهی کاری بیشتر و کیفیت زندگی برتر می‌گردد. این در حالی است که در شهری چون زرند، عدم توجه به جنبه‌های انسانی در طراحی و معماری فضای شهری باعث شده که سلامت روان اجتماعی در شهر بیش از روستاها در معرض آسیب باشد.


سرویس اجتماعی؛ فخرالدین محمدی – یکی از راه‌های رسیدن به توسعه‌ی پایدار، که مسوولان باید به دنبال تامین آن باشند، برخورداری مردم از رفاه و آسایش در زندگی است.

پارک‌ها عاملی مهم در تامین آسایش و رفاه

آسایش و رفاه زندگی به دو بخش مادی و معنوی تقسیم می‌شود که آسایش روحی و معنوی اهمیت بیشتری دارد. یافته‌های علمی نشان می‌دهد احساساتی که فضای سبز، خصوصا پارک در ذهن مردم ایجاد می‌کند، تاثیر مستقیمی بر تعامل روانی، راحتی و انقطاع روزمرگی دارد. بنابراین می‌توان گفت پارک‌ها به عنوان مکانی عمومی به جهت تاثیری که بر کیفیت زندگی شهری و نیل به توسعه‌ی پایدار دارند، یکی از عوامل بیرونی تامین آسایش و رفاه در فضاهای پر ازدحام شهری به حساب می‌آیند.

اصولا فضای سبز مناسب، افزون بر سلامت جسمانی موجب آرامش روان، بازدهی کاری بیشتر و کیفیت زندگی برتر می‌گردد. این در حالی است که در شهری چون زرند، عدم توجه به جنبه‌های انسانی در طراحی و معماری فضای شهری باعث شده که سلامت روان اجتماعی در شهر بیش از روستاها در معرض آسیب باشد.
یکی از عواملی که باعث به‌وجود آمدن چنین مشکلاتی شده است، عدم توجه به فضای سبز شهری و تضاد موجود میان ساختار کالبدی تقریبا سنتی با ساختار تفکر مدرن استفاده‌کنندگان است. به عبارتی دیگر «گسترش بی‌رویه‌ی شهر، رشد شهرنشینی، افزایش جمعیت و…» کاهش سهم فضای سبز و جایگزینی سطوح بتنی و آجری را به‌دنبال داشته که معضلات بسیاری را ایجاد می‌کند. بنابراین با محدود شدن و تقلیل فضاهای طبیعی داخل شهرها و کاهش تماس شهروندان با عناصر طبیعی، باید احیای ارتباط انسان با طبیعت به‌عنوان یکی از عناوین اصلی طرح‌ها و برنامه‌ریزی شهری مطرح شود.

تاثیر فضای سبز از نگاه دینی

فطرت انسان به گونه‌ای آفریده شده که توانایی‌های بسیاری دارد اما این توانایی‌ها بدون ارتباط با زیبایی‌های طبیعی که در زندگی شهری همان فضاهای سبز هستند، به افسردگی و خمودی می‌گراید و بالطبع در پرتو بهره‌مندی از فضای سبز، خلاقیت انسان شکوفه می‌گردد.
این مساله به قدری مهم است که علما، احادیث و قرآن‌کریم نیز به آن پرداخته‌اند و از مجموعه‌ی آیات و احادیث چنین به دست می‌آید که:
۱ . نگاه به فضای سبز غم‌های انسان را می‌زداید. به او آرامش بخشیده و او را شاد و خوشحال می‌کند.
۲ . بهره‌مندی از فضای سبز، حالت یاس و نومیدی را از انسان دورکرده و شور و امیدی در او ایجاد و یا تقویت می‌کند.
۳ . فضای سبز تاثیری قابل توجه در درمان بیماری‌های روحی و روانی دارد؛ به‌گونه‌ای که حتی تحقیقات علمی نشان می‌دهد بخش مهمی از اهداف شفابخشی منظر در مشاهده‌ی مناظر طبیعی و نه الزاما در انجام فعالیت در مناظر طبیعی و فضاهای سبز محقق می‌شوند.
۴ . ارتباط با فضای سبز موجب نشاط و انگیزه برای حرکت به سوی تعالی و تکامل است.

اهمیت غیرقابل انکار فضای سبز در شهر صنعتی

مهم‌ترین اثر فضای سبز به‌عنوان ریه‌های تنفسی در شهرها، کارکردهای محیط زیستی، یا بازدهی اکولوژیکی مانند کاهش آلودگی هوا و آلودگی صوتی، تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی، تلطیف هوا و جذب گرد و غبار است که با آثار مخرب گسترش صنعت و حمل و نقل و کاربری نادرست تکنولوژی مقابله کرده و شهرها را برای زیست مساعد می‌سازد.

سال‌هاست بوستان شهدا به عنوان تنها فضای سبز قابل اتکا برای تفریح و گذران اوقات فراغت در زرند مطرح است؛ هر چند که این بوستان گاهی در راستای کمیت‌گرایی، با عناوین مختلف، محل اجرای پروژه‌ای جدید می‌شود اما با تسامح می‌توان گفت تنها تغییر صورت گرفته طی سالیان اخیر علاوه بر فرسایش امکانات بوستان مذکور، تغییر نام آن است که شاید در راستای رفع دغدغه‌ی عده‌ای کافی باشد اما…
در واقع امروزه توسعه بی‌رویه‌ی افقی شهر زرند باعث تخریب طبیعت و کاهش سهم فضای سبز شده است و نکته‌ی نگران‌کننده‌تر آن‌که چندی‌ست صنعتی بودن، پسوند معرف زرند گشته و در آینده‌ای نزدیک با رسیدن به مرحله‌ی تولید، یکی از عظیم‌ترین پروژه‌های فولاد در خاورمیانه آلودگی‌های ناشی از این صنایع شهر را به جهنمی برای ساکنان تبدیل خواهد کرد؛ بنابراین در راستای کاهش آسیب زیست‌محیطی، اجتماعی، فرهنگی و روانی کارخانجات صنعتی لزوم توجه به فضای سبز و احداث محلی برای تفریح و بازپروری روحیه‌ی شهروندان بیش از پیش احساس می‌شود.

فقر فضای سبز در زرند ما

پایداری اجتماعی به معنای «حمایت از توزیع برابر منابع، حمایت از تنوع در جامعه، تلاش جهت رفع نیازهای اساسی مردم و سرمایه‌گذاری در منابع انسانی و اجتماعی» است که از طریق آن‌ها، اهداف کلیدی اقتصادی و زیست محیطی تحقق می‌یابد.
پایداری اجتماعی مساله‌ی برابری در فرصت‌ها و استفاده از امکانات جهت تامین عدالت اجتماعی است. چنین تاکیدی، فقرزدایی را به‌ اولین اقدام در جهت تحقق عدالت اجتماعی تبدیل می‌کند و می‌کوشد تا حداقل شرایطی را فراهم آورده تا فرصت‌ها و امکانات، عادلانه در اختیار تمامی افراد قرار گیرند و خلاقیت‌ها امکان بروز و رشد و نمو به دست آورند.

پارک‌ها و فضای سبز شهری از مهم‌ترین عوامل موثر در شکل‌دهی به پایداری اجتماعی و همبستگی فضاهای شهری هستند اما در زرند فقر شدید فضای سبز احساس می‌شود، که این ضعف بزرگ در طول زمان اتفاق افتاده و مسوولین گذشته و فعلی در به‌وجود آمدن این شرایط نقش دارند؛ به‌طوری که بی‌توجهی گذشتگان نابودی نارون‌های زرند توسط آفت را رقم زد و امروز نیز زمزمه‌هایی مبنی بر نابودی درختان کاج مطرح می‌شود که در صورت وقوع آن به شکل طعنه‌آمیزی شاهد تکرار تاریخ در قالب کمدی خواهیم بود! هر چند که به صورت بالافعل نیز درختان موجود از طراوت و سرسبزی کافی برخوردار نیستند!
در این بین شاید دلیل کم‌کاری صورت گرفته از سوی مسوولان، «مشکلات اقتصادی و بی‌پولی» عنوان شود اما این نیز توجیه و عذر بدتر از گناه است چرا که در نگاه بلندمدت، بازگشت سرمایه هم صورت می‌گیرد، به‌گونه‌ای که می‌توان با نظر کارشناسان مختلف معماری، شهرسازی و گردشگری، طراحی منحصر به فرد فضای سبز همراه با تاثیر اقلیم در ایجاد فضاهای توریستی مناسب با جذب توریست داخلی و خارجی به اقتصاد شهرستان کمک کرد.

از ظهور پارک‌های بی‌روح تا کوچ شهروندان به علت نومیدی از زرند!

درعصر کنونی که «استقبال از زندگی مدرن» و «ضدفرهنگ بی‌تفاوتی مدرن شهرنشینان» منجر به کاهش تعامل اجتماعی شهروندان با یک‌دیگر و غفلت آن‌ها شده است؛ ظاهرا شهرداری زرند در راستای پرکردن خلاهای مذکور و در راستای تمرکززدایی، سعی در ساخت پارک و بوستان‌های محله‌ای دارد که کارکردشان افزایش تعاملات اجتماعی است اما نوع اجرا و کیفیت آن‌ها بسیار بحث برانگیز است.

گویا بحران منابع آبی و ممنوعیت کاشت چمن دستاویز دیگری برای توجیه کم‌کاری‌های شهرداری است، که برای سرپوش گذاشتن بر آن و با شعار اقتصاد مقاومتی به گسترش فضای سنگی و بتنی تحت عنوان پارک بوستان روی آورده ‌که از امکانات اولیه نیز محروم‌اند و عواملی مانند «عدم توجه به مباحث زیبا شناختی، موضوعات بهداشتی، آب آشامیدنی، تامین نور کافی، امنیت، متناسب نبودن امکانات مورد نیاز برای گروه‌های مختلف سنی و جنسی و عدم وجود فضای گذران کافی برای اوقات فراغت» موجب کاهش تمایل شهروندان برای استفاده از این فضاهای خشک و بی روح شده است.
از طرف دیگر برخی از فضاهای سبز زرند که موجب آثار مثبتی مثل تجمعات دوستانه، کاهش افسردگی، افزایش ارتباطات و ترویج نشاط اجتماعی شده بودند؛ با بی‌توجهی و رها شدن، تبعات منفی‌ای چون افزایش جرم و جنایت، فروش مواد مخدر، تجمیع معتادین و افراد بزهکار و کاهش ورود زنان و دختران را در برداشته است.

در دیگر مسایل مربوط به شهرسازی نیز زرند شرایط مناسبی ندارد و در رقابت توسعه، قافیه را به‌هم استانی‌های نزدیک خود باخته و مجموع این مسایل عده‌ای را به این باور رسانده که زرند شهری برای زندگی نیست و با سرخوردگی تن به کوچ اجباری داده و با شعار همه‌ی ایران سرای من است برای پیشرفت و سرزندگی بیشتر به شهرها و استان‌های دیگر مهاجرت کنند.

مسافر ۲ را قربانی نکنید

به‌تازگی زمزمه‌های احداث «بوستان مسافر دو» با شعارهای دهن پرکن به گوش می‌رسد که کورسوی امیدی است در دل شهروندان که انتظار می‌رود برخلاف گذشته، ضمن توجه به هماهنگی در اجزای این بوستان(از گیاهان و درختان گرفته تا مصالح ساختمانی و عناصر و سازه‌های پارک)، بتوان کارکردهای چندگانه‌ی فضای سبز از جمله کارکردهای تفریحی، بهداشتی، ارتباطی، آموزشی و اقتصادی را در آن دید تا پس از سال‌ها شهروندان زرندی برای گذران اوقات فراغت خود حداقل دو قدرت انتخاب داشته باشند.
“گوش اگر گوش تو و ناله اگر ناله من، آنچه البته به جایی نرسد فریاد است. (یغما جندقی)”

انتهای پیام /